Μνημεία & Αρχαιολογικοί Χώροι

Η Πιερία έχει να επιδείξει καταπληκτική πυκνότητα σημαντικών αρχαιολογικών χώρων. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν ανασκαφεί τα τελευταία χρόνια, ενώ σε εκείνους που είναι γνωστοί από παλαιότερα, η ανεύρεση αρχαιοτήτων συνεχίζεται.

Μνημεία & Αρχαιολογικοί Χώροι

velos green 2 Αρχαίο Δίον


dion 23 compressedΣτους βόρειους πρόποδες του Ολύμπου, σε περιοχή που εξασφαλίζει τον απόλυτο έλεγχο της στενής διάβασης από τη Μακεδονία στη Θεσσαλία, δεσπόζει το Δίον. Άλλοτε σε απόσταση μόλις επτά σταδίων από τις ακτές του Θερμαϊκού, το Δίον υπήρξε η κατ' εξοχήν ιερή πόλη των Μακεδόνων. Τραγουδώντας ο Ησίοδος γύρω στο 700 π.Χ τον έρωτα του Δία για τη Θυία, την κόρη του προπάτορα των Ελλήνων Δευκαλίωνα, αναφέρει ότι αυτή έμεινε έγκυος και γέννησε δυο παιδιά, το Μάγνητα και το Μακεδόνα, που έζησαν στην Πιερία γύρω από τον Όλυμπο. Ο ιερός χώρος του Δία στην περιοχή αυτή ήταν το Δίον. Έφτασε σε μεγάλη ακμή κατα τους ελληνιστικούς χρόνους αλλά και στα ρωμαϊκά χρόνια, καθώς ήταν μια από τις πρωιμότερες αποικίες των Ρωμαίων στο μακεδονικό χώρο. Ωστόσο το Δίον, με περίμετρο τειχών 2550 μ. ούτε στα χρόνια του Θουκυδίδη ούτε, όμως, και πολύ αργότερα - στα ρωμαϊκά χρόνια - ξεπέρασε το επίπεδο ενός πολίσματος.

Για πρώτη φορά μαρτυρείται η ύπαρξη της πόλης του Δίου στο Θουκυδίδη, όταν εξιστορεί την πορεία του Σπαρτιάτη στρατηγού Βρασίδα από τη Θεσσαλία στη Μακεδονία το καλοκαίρι του 424 π.Χ. Αναλαμβάνοντας ο Αρχέλαος την εξουσία στη Μακεδονία (τέλος 5ου αι. π.Χ.) πρόσφερε σε λαμπρές τελετές θυσίες στον Ολύμπιο Δία. Oργάνωσε ακόμη στο Δίο προς τιμή του Ολυμπίου Διός και των Μουσών αθλητικούς και θεατρικούς αγώνες - τα «Ολύμπια τα εν Δίω? - σε ισχύ ακόμη και γύρω στο 100 π.Χ., διάρκειας εννιά ημερών, σύμφωνα με το Διόδωρο και άλλους συγγραφείς. Είναι πιθανόν να παίχτηκαν εκεί οι τραγωδίες του Ευριπίδη «Αρχέλαος? και «Βάκχες?, τις οποίες συνέθεσε στα τελευταία χρόνια της ζωής του στη μακεδονική αυλή. Ένας ακόμη αρχαίος συγγραφέας, ο Δίων ο Χρυσόστομος, αναφέρει ότι οι Φίλιππος και Αλέξανδρος πανηγύριζαν τις νίκες τους στο Δίον με μεγαλοπρεπείς θυσίες στο Δία και στις Μούσες. Στο Δίον γιόρτασε ο Φίλιππος Β' την άλωση και καταστροφή της Ολύνθου, πρωτεύουσας της Χαλκιδικής Συμμαχίας, και στο ίδιο μέρος ο Μέγας Αλέξανδρος επικαλέστηκε τη βοήθεια του ύψιστου των θεών, πραγματοποιώντας την πανηγυρική ετοιμασία της εκστρατείας του στην Ασία. Στο Δίον τοποθετήθηκε το περίφημο σύμπλεγμα του Λυσίππου, που έγινε με εντολή του Αλέξανδρου μετά τη μάχη του Γρανικού. Πρόκειται για τους χάλκινους ανδριάντες των 25 εταίρων που έπεσαν στη μάχη.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Φιλίππου Ε΄ οι Αιτωλείς εισέβαλαν στην ιερή πόλη των Μακεδόνων, γεγονός που περιγράφει ο Πολύβιος. Ο στρατηγός Σκόπας κατέστρεψε τα τείχη της πόλης, το γυμνάσιο και πολλές οικίες και έβαλε φωτιά στο τέμενος του Ολυμπίου Διός. Η πόλη κατάφερε να ανασυγκροτηθεί, αλλά λίγο αργότερα, το 169 π.Χ., καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους και τον ύπατο Μ. Φίλιππο. Την πόλη θαύμασε και λεηλάτησε ο Κ. Κεκίλιος Μέτελλος μετά τη συντριβή της εξέγερσης του Ανδρίσκου (150 - 148 π.Χ.).

Ίσως η πρώτη εγκατάσταση αποίκων (coloni) να συντελέστηκε το 43 π.Χ. και να οφείλεται σε ενέργειες του Βρούτου, είναι όμως βέβαιο ότι η μαζική μεταφορά Ρωμαίων στην πόλη και η ίδρυση της colonia είναι έργο του Αυγούστου, αμέσως μετά τη νίκη του στη ναυμαχία του Ακτίου (31 π.Χ.). Παρά το γεγονός ότι τα λατινικά ήταν η επίσημη γλώσσα στο Δίον, οι ελληνικές επιγραφές υπερτερούν σε αριθμό και μαρτυρούν τόσο την υπεροχή του ντόπιου στοιχείου, όσο και τον ταχύ εξελληνισμό των Ρωμαίων κατοίκων της πόλης. Κατά τα παλαιοχριστιανικά χρόνια, η πόλη συρρικνώνεται και την κεντρική της περιοχή καταλαμβάνει παλαιοχριστιανική βασιλική του τέλους του 4ου αι. μ.Χ. Τη μετάβαση στη νέα θρησκεία μαρτυρούν οι δύο βασιλικές που κτίστηκαν πάνω στα ερείπια της αρχαίας πόλης και μία τρίτη έξω από τα τείχη της. Τον 4ο αι. μ.Χ., ο Επίσκοπος του Δίου συμμετέχει στη Σύνοδο της Σερδικής και τον 5ο αι. μ.Χ. στη Σύνοδο της Εφέσου. Θύμα της εισβολής των Οστρογότθων, το Δίον δε θα επουλώσει ποτέ τις πληγές του. Οι πλημμύρες του ποταμού Βαφύρα, οι σεισμοί και ο χρόνος θα καλύψουν με λήθη την πόλη που εγκαταλείφτηκε κατά τον 5ο αι. μ.Χ. Οι κάτοικοι της μετοίκησαν σε ασφαλέστερες περιοχές στους πρόποδες του Ολύμπου.

Η ανασκαφική έρευνα στο Δίον ξεκίνησε το 1928 από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γ. Σωτηριάδη, για να σταματήσει το 1931, αφού είχε επιτύχει να κατασκευαστεί το πρώτο κτίσμα για τη στέγαση των κινητών ευρημάτων. Έπειτα από διακοπή 30 χρόνων, η έρευνα στο χώρο άρχισε εκ νέου από τον καθηγητή Γ. Μπακαλάκη, με πρωταρχικό ανασκαφικό στόχο την αποκάλυψη του οχυρωματικού περιβόλου. Η τρίτη ανασκαφική περίοδος εγκαινιάζεται το 1973 από τον Δ. Παντερμαλή και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Οι ανασκαφές συνεχίζονται έως σήμερα, εντός και εκτός της πόλης του Δίου. Βέβαιο είναι ότι η έρευνα θα πρέπει να συνεχιστεί για πολλά χρόνια ακόμα, προκειμένου να αποκαλυφτεί το σύνολο της αρχαίας πόλης και τα ιερά. Αν και ο αρχαιολογικός χώρος του Δίου είναι αρκετά εκτεταμένος, η οργάνωσή του είναι σχεδόν υποδειγματική, καθώς προσφέρει στον επισκέπτη σαφείς διαδρομές για να περιηγηθεί ανάμεσα στα μνημεία.


velos green 2Αρχαία Λείβηθρα

leivithra compressedΣτη βαθειά λεκάνη της σύγκλισης των δύο Ολύμπων, σχηματίζονται αλλεπάλληλες ορεινές πτυχές και πύλες, τα Κανάλια, που οδηγούν τις υδατορροές από τους ορεινούς όγκους γύρω από τα Λείβηθρα. Ο Heuzey, τον 19ο αιώνα, είχε υποθέσει σχεδόν με ακρίβεια τη θέση της πόλης, η απόλυτη όμως ταύτιση έγινε από έναν δεύτερο Γάλλο, τον Andrés Plassart, το 1914: αμέσως βόρεια από τη Σκοτίνα, 6χλμ. ΒΔ από το αρχαίο Ηράκλειο και στο νοτιότατο ακρωτήριο της ανατολικής πλευράς του Άνω Ολύμπου.

«Η ακρόπολις αυτή,» θα έλεγε αργότερα ο Έφορος Αρχαιοτήτων Κοτζιάς «παρέχει πάντα τα τοπογραφικά στοιχεία τα υπό Παυσανίου και άλλων παρεχόμενα, ουδεμία δε γεννάται αμφιβολία ότι τα ερείπια ταύτα ανήκουσιν εις την υπό του Συός παρασυρθείσαν πόλιν, τα Λείβηθρα, το Ορφέως και Λειβηθρίδων (Μουσών) ένδοξον ενδιαίτημα»

Αβίαστα προκύπτει από τις πηγές ότι τα Λείβηθρα και ο εξαρτημένος ορφικός/μουσικός μύθος πρέπει να αναζητηθούν στους πιερικούς πρόποδες του Ολύμπου, κοντά στα δώματα όπου κατοικούσαν οι Μούσες και σε μία πηγή όπου σύχναζαν, σε τέτοιο ίσως περιβάλλον που θα μπορούσε να έχει θρέψει μύθους για τα πανάρχαια ξωτικά και τον Ορφέα. Από τον Στράβωνα γνωρίζουμε ότι βρισκόταν κοντά στην Πίμπλεια που ήταν και κοντά στο Δίον. Ο Παυσανίας είναι συγκεκριμένος: «εν τω Ολύμπω», στο νοτιότερο τμήμα, εκεί που το βουνό στρίβει από τη Θεσσαλία και κοιτά προς την Μακεδονία. Από τον Τ. Λίβιο, ότι δηλαδή βρισκόταν κοντά στο Ηράκλειο.

Εξάλλου, είναι και το ίδιο το όνομα που μας κάνει να αισιοδοξούμε. «Λείβηθρα» είναι περιγραφικό της φύσης όνομα, που δηλώνει τα ἒφυδρα χωρία και τις διαρρύσεις τῶν ὑδάτων, τα ρείθρα και τους υδραγωγικούς οχετούς, ό,τι δηλαδή σημαίνει και το λατινικό Κανάλια, το σύγχρονο όνομα με το οποίο είναι γνωστή η περιοχή.

Η θέση τους, τέλος, προσδιορίστηκε ικανοποιητικά χάρη σε μία επιγραφή που βρέθηκε στην περιοχή της γειτονικής Καλλιπεύκης και αναφέρει τα «όρη των Λειβηθρίων».

Στη σύγκλιση των δύο Ολύμπων, οι χείμαρροι συμβάλλουν σε κοινή κοίτη και δημιουργούν τη Ζηλιάνα (Συς), τον ποταμοχείμαρρο που έχει τη δικαιολογημένη φήμη του πιο καταστροφικού του Ολύμπου, αφού έχει τεράστια λεκάνη απορροής σε μεγάλο υψόμετρο και σε ελάχιστη απόσταση από τη θάλασσα. Η ριψοκίνδυνη επιλογή αυτής της θέσης για τα Λείβηθρα, και μάλιστα επί του ρήγματος του Γρίβα, φαίνεται πως είναι η αιτία της καταστροφής της ακρόπολης, και της αντίστοιχης καταστροφής των Λειβήθρων από τον χείμαρρο Συν που περιγράφει ο Παυσανίας. Είναι, ωστόσο, και η αιτία της ομορφιάς του φυσικού της περιβάλλοντος στον Ολυμπο, που απότομα υψώνεται δίπλα στο χώρο και επιβάλλει την παρουσία του, υποβάλλοντας τον επισκέπτη.

Τα όρη που αποκαλούνται «Λειβήθρων άκρα κάρηνα» στα Αργοναυτικά του Ορφέως, πιθανότατα ταυτίζονται με τις κορυφογραμμές των ορεινών πτυχών που ξεδιπλώνονται στη σύγκλιση Άνω και Κάτω Ολύμπου. Καταλήγουν στα υψώματα του αρχαιολογικού χώρου στη ΝΑ περιφέρεια του τεκτονικού παραθύρου που απώθησε τον πρώτο Όλυμπο και ύψωσε τον νεότερο ανάμεσα στα αρχαιότερα πετρώματα της πελαγονικής ζώνης.

Από την αρχαία γραμματεία γνωρίζουμε τα ονόματα «Δώτιον» και «Λειβήθριαι πύλαι» Το Δώτιον ταυτίστηκε από τον Ν. Hanmmond με τον Κάτω Όλυμπο. Αφορά ίσως την οροσειρά του Κάτω Ολύμπου, που ξεκινώντας από τον Πλαταμώνα «συγκλείει δίκην πυλών» με τα όρη των Λειβηθρίων. Οι «πύλες» των «πτυχών» του Ολύμπου είναι ορολογία ομηρική και δηλώνουν τις εισόδους των αλλεπάλληλων φαραγγιών που οδηγούν στον πολύκορφο, τον αλπικό του πυρήνα.

Τα Λείβηθρα, λοιπόν, φαίνεται ότι ταυτίζονται με τον αρχαιολογικό χώρο που ταύτισε ο Plassart στις αρχές του 20ου αιώνα, αφού παρά τις φιλότιμες δικές μας προσπάθειες δεν εντοπίστηκε μέχρι σήμερα άλλος χώρος που να καλύπτει με την ίδια πληρότητα τις προδιαγραφές για τα Λείβηθρα που τίθενται από τις αρχαίες πηγές.

Η περιοχή έμεινε στη μυθολογημένη ιστορία λόγω της παραδιδόμενης σχέσης της με τη Μουσική οικογένεια (Μούσες/Ορφεύς), αλλά και στην ιστορία λόγω του περάσματος που οδήγησε τους Ρωμαίους από την Καλλιπεύκη στη Μακεδονία.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΩΝ ΛΕΙΒΗΘΡΩΝ

Σύμφωνα με το μύθο, ο Ορφέας γεννήθηκε από τη σημαντικότερη των Μουσών την Καλλιόπη και τον Οίαγρο, τον ποτάμιο θεό. Είχε βίαιο θάνατο, από τις Θρακικές Μαινάδες (ακόλουθοι του Διονύσου), οι οποίες τον θανάτωσαν στον Ελικώνα ποταμό, βορειοδυτικά του Ολύμπου, στο σημείο όπου αυτός χάνεται στα έγκατα της γης, λίγα χιλιόμετρα από την γενέτειρά του τα Λείβηθρα.

Μάλιστα, ευθύς αμέσως, μετανιωμένες οι Μαινάδες για το άγριο έγκλημα που διέπραξαν, θέλησαν να εξαγνιστούν στον ίδιο ποταμό, αλλά ο Ελικών απέστρεψε το πρόσωπό του από αυτές, χάθηκε στη γη, και ξαναβγήκε στο Δίον, με το όνομα Βαφύρας. Βαμμένος δηλαδή, από το αθώο αίμα του Ορφέα. Από εκεί, πλωτός πια ποταμός, κύλησε προς τη θάλασσα.

Αιτίες του φονικού αναφέρονται αρκετές, μεταξύ των οποίων και οι αναφερόμενες ως καινοφανείς τελετές του Ορφέα. Τέτοιες τελετές γίνονταν σε τακτές ημέρες σε ένα ειδικό οίκημα, στα Λείβηθρα. Έπαιρνε μέρος πλήθος Θρακών και Μακεδόνων οπλισμένων, που πριν από τις τελετές άφηναν τα όπλα τους στις πύλες του κτιρίου.

 Μετά τον θάνατό του, δόθηκε ένας χρησμός που ζητούσε να βρεθεί το σώμα του και να ταφεί. Καθώς ο Ορφέας αναφέρεται και ως γιος ποταμού, και ο θάνατός του συνδέθηκε με ένα ποτάμι, έτσι και τα λείψανά του αναφέρεται ότι βρέθηκαν και αυτά στις εκβολές του Ελικώνα ποταμού.

Ετάφη στα Λείβηθρα. Ο τάφος του, που ήταν αρχικά ένα απλό ηρώο, μετατράπηκε σιγά-σιγά σε ιερό, όπου λατρεύτηκε με θυσίες, όπως οι θεοί. Εδώ βρισκόταν και το κυπαρισσένιο του άγαλμα, το ξόανο. Το ιερό αυτό με τον τάφο του Ορφέα ήταν για τις γυναίκες «παντελώς άβατον».

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Η πόλη καταστράφηκε όταν ο χείμαρρος Συς που πηγάζει από τον Όλυμπο, ξεχείλισε και γκρέμισε τα τείχη, τους ναούς και τα σπίτια της πόλης.

Σύμφωνα όμως με το μύθο, ένας χρησμός είπε πως όταν ο ήλιος δει τα κόκκαλα του Ορφέα, τότε τα Λείβηθρα θα καταστραφούν από τον Συν. «Συς» στα αρχαία ελληνικά θα πει αγριογούρουνο. Στα Λείβηθρα δεν έδωσαν και πολλή σημασία στο χρησμό, πιστεύοντας ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει τέτοιο θηρίο ικανό να καταστρέψει την πόλη τους.

Όταν όμως ο θεός το θέλησε, έγιναν τα εξής: Ένας βοσκός κάποιο μεσημεράκι αποκοιμήθηκε ακουμπώντας στον τάφο του Ορφέα. Αν και κοιμισμένος, άρχισε να τραγουδάει.

Συνεπαρμένοι οι βοσκοί, εγκατέλειψαν τα ζώα τους και οι χωρικοί παράτησαν τα χωράφια τους για να ακούσουν τον κοιμισμένο βοσκό.

Κάποια στιγμή, σπρώχνοντας ο ένας τον άλλον και καυγαδίζοντας ποιος θα βρεθεί πιο κοντά, έριξαν κάτω την κολόνα και έσπασαν την οστεοθήκη.

Έτσι, ο ήλιος είδε τα κόκκαλα του Ορφέα. Αμέσως μόλις νύχτωσε, ο θεός έστειλε μεγάλη βροχή από τον ουρανό και ένας από τους χειμάρρους του Ολύμπου, ο Συς, γκρέμισε τα τείχη των Λειβηθρίων και παρέσυρε τα ιερά των θεών και τα σπίτια των ανθρώπων. Και αφού τα Λείβηθρα καταστράφηκαν, τα λείψανα του Ορφέα λέγεται ότι μεταφέρθηκαν στην παραολύμπια χώρα του Δίου. Σήμερα ο ποταμός –περισσότερο χείμαρρος– ονομάζεται Ζηλιάνα, διέρχεται την κοιλάδα των Λειβιθρίδων Μουσών και εκβάλει ανάμεσα στις περιοχές Λεπτοκαρυά και Σκοτίνα, στη Νότια Πιερία.


velos green 2Νεολιθικός Οικισμός Μακρύγιαλου

Neolithic MAKRYGIALLOS compressedΟ οικισμός του Μακρύγιαλου βρίσκεται μισό χιλιόμετρο νότια του ομώνυμου χωριού, στην περιοχή της αρχαίας Πύδνας. Οι ανασκαφές της δεκαετίας του '90, που έγιναν με αφορμή την επέκταση του εθνικού οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου Αθήνας-Θεσσαλονίκης, αποκάλυψαν το μεγαλύτερο γνωστό οικισμό της Νεότερης Νεολιθικής.

Πρόκειται για έναν επίπεδο οικισμό, που κατοικήθηκε τόσο κατά τις προδιμηνιακές (Νεότερη Νεολιθική Ι) όσο και κατά τις διμηνιακές φάσεις (Νεότερη Νεολιθική ΙΙ). Χαρακτηριστικό είναι ότι οι αρχιτεκτονικές αυτές φάσεις δεν αναπτύσσονται η μια πάνω στην άλλη, όπως συμβαίνει κατά κανόνα στους νεολιθικούς οικισμούς (τούμπα ή μαγούλα), αλλά εκτείνονται η μια δίπλα στην άλλη, φτάνοντας τα 500 στρέμματα. Ο οικισμός ερευνήθηκε σε έκταση 60 στρεμμάτων και αποτελεί τη μεγαλύτερη σε έκταση ανασκαφή νεολιθικού οικισμού στην Ελλάδα. Όμως, δεν υπάρχει πια, μια και τα σύγχρονα έργα έπρεπε να περατωθούν!

Ο οικισμός της Νεότερης Νεολιθικής Ι (Μακρύγιαλος Ι) αποτελείται από αραιά κτισμένες, κυκλικές ή ελλειψοειδείς πασσαλόπηκτες καλύβες με υπόγεια, σκαμμένα στο έδαφος. Το δάπεδο των οικημάτων αποτελούν κορμοί δένδρων που σκεπάζουν τα υπόγεια. Ο οικισμός περιβάλλεται από διπλή τάφρο. Η εσωτερική αποτελείται από λάκκους σε αλυσιδωτή διάταξη και έχει μέγιστο πλάτος 4,5 και μέγιστο βάθος 3,5 μέτρα. Η εξωτερική τάφρος έχει σχήμα V και είναι μικρότερη. Μετά την εγκατάλειψη του τμήματος αυτού του οικισμού, οι τάφροι χρησιμοποιούνται για ταφές αλλά και για απορρίμματα. Ανάμεσα στις δυο φάσεις μεσολάβησε πιθανότατα προσωρινή εγκατάλειψη του οικισμού.

Κατά τη Νεότερη Νεολιθική ΙΙ -φάση Κλασικό Διμήνι (Μακρύγιαλος ΙΙ)- κατασκευάζονται, σε πυκνή διάταξη, οικήματα όμοιου τύπου που η διάμετρός τους φτάνει τα 5 μέτρα. Στο υπόγειο ενός απ' αυτά βρέθηκαν μάλιστα αποθηκευτικά αγγεία. Οι τροφοπαρασκευαστικές κατασκευές (εστίες), καθώς επίσης και οι χώροι εργασίας για εξειδικευμένες εργασίες (μεταλλουργία) βρίσκονται έξω από τα σπίτια. Σε κάποια χρονική στιγμή της φάσης Μακρύγιαλος ΙΙ χρησιμοποιούνται και ορθογώνια κτίσματα, όπως επίσης και ένα αψιδωτό κτήριο μήκους 15 μέτρων, που ίσως να μην ήταν και το μοναδικό του οικισμού. Ο οικισμός περιβάλλεται και στη φάση αυτή από προστατευτικές τάφρους.

Αμέτρητη κεραμική, 10.000 εργαλεία από οψιανό και πυριτόλιθο, 8000 εργαλεία από λειασμένο λίθο (αξίνες, πελέκεις, σμίλες κ.λπ.), 240 πήλινα και μαρμάρινα σχηματοποιημένα ειδώλια, δακτυλιόσχημα περίαπτα από μάρμαρο (Μακρύγιαλος Ι) και χαλκό (Μακρύγιαλος ΙΙ), κοσμήματα από οστό και όστρεα (σπόνδυλος, cardium) και 72 χάλκινα αντικείμενα (χάντρες, περόνες, οπείς, σφυρηλατημένα σύρματα και ελάσματα) ξετυλίγουν όλο το φάσμα των οικονομικών δραστηριοτήτων της μεταλλασσόμενης κοινωνίας της Νεότερης Νεολιθικής.

 

 velos green 2Αρχαία Πύδνα – Επισκοπή Κίτρους

pydna6Το επισκοπικό συγκρότημα στις Λουλουδιές Πιερίας ιδρύθηκε το 479 στη θέση ενός σταθμού της αρχαίας οδού Θεσσαλονίκης - Λάρισας για να στεγάσει την επισκοπή Πύδνης. Το 479 εγκαταστάθηκαν στην Πύδνα οι Γότθοι του Θεοδωρίχου και για το λόγο αυτό ο επίσκοπος και οι κάτοικοι της μετακινήθηκαν 8 χιλιόμετρα νοτιότερα στη θέση Λουλουδιές, όπου τοποθετείται από τους ιστορικούς το πεδίο της μάχης της Πύδνας (168 π.Χ.).

Γύρω στα 560 ένας μεγάλος σεισμός κατέστρεψε το επισκοπικό μέγαρο και τη βασιλική, η οποία ξανακτίζεται περιορισμένη στο κεντρικό κλίτος και μετατρέπεται σε κοιμητηριακή, όπως δείχνουν οι μνημειακοί τάφοι που βρέθηκαν στα προσκτίσματα, τα πλάγια κλίτη και τον περιβάλλοντα χώρο της. Τον 7ο αιώνα, μετά από νέα σεισμική καταστροφή ο οικισμός εγκαταλείπεται και μετακινείται στη θέση του Κίτρους και η βασιλική απογυμνώνεται από όλα τα αξιοποιήσιμα μέλη της ( δάπεδα, γλυπτά). Από τότε ο ερειπιώνας του συγκροτήματος μετατρέπεται σε ένα εργοτάξιο για διάφορες εργαστηριακές δραστηριότητες ( κατασκευή πήλινων και γυάλινων αγγείων, χύτευση μετάλλων, κατεργασία μαρμάρων). Η οριστική εγκατάλειψη του συνέβη στο τέλος του 8ου αιώνα, καθώς οι εργαζόμενοι εκεί έφυγαν και δεν ξαναγύρισαν.

 Το συγκρότημα είχε στον αρχικό του σχεδιασμό μορφή φρουρίου με τέσσερις γωνιακούς πύργους, τάφρο και πύλη και περιλάμβανε τρίκλινη βασιλική, επισκοπικό μέγαρο με ψηφιδωτά δάπεδα και στοές με πεσσοστοιχίες. Μετά την αναχώρηση των Γότθων (485), η φρουριακή του οργάνωση καταργήθηκε και από την εποχή του Ιουστινιανού (527-565), λόγω της αναβάθμισης του ρόλου του επισκόπου, απέκτησε βιομηχανικών προδιαγραφών εγκαταστάσεις παραγωγής κρασιού και λαδιού και μεγάλες αποθήκες για τη συγκέντρωση της παραγωγής.

Σήμερα, ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί την οχύρωση με τρεις από τους πύργους της, τη βασιλική, το επισκοπικό μέγαρο, τα ψηφιδωτά δάπεδα της έπαυλης του 4ου αι., τους τάφους, τα πηγάδια, τον κεραμεικό κλίβανο και τους φούρνους του γυαλιού.

 

 velos green 2Κάστρο Πλαταμώνα

kastro platamona compressedΣε ένα τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς στα νότια του Ν. Πιερίας στον Πλαταμώνα, βρίσκεται το Κάστρο του Πλαταμώνα, ένα από τα ωραιότερα και καλύτερα διατηρημένα κάστρα της Ελλάδας.

Είναι χτισμένο σε στρατηγικό σημείο, πάνω σε μια βραχώδη προεξοχή, μέσα στα γαλανά νερά του Αιγαίου, στην περιοχή που επαληθεύει πλήρως το όνομα του τόπου: ΠΛΑΤΑΜΩΝ σημαίνει «βραχώδη άκρα επί της θαλάσσης».

Εδώ τοποθετείται και η αρχαία πόλις Ηράκλειον, η πρώτη πόλη της Μακεδονίας μετά τα Τέμπη.

Οι Πιεριείς που μεγαλώσαμε με την εικόνα του Κάστρου, στα μάτια μας φαντάζει ένα μνημείο απόλυτα ταυτόσημο με το Νομό μας, σαν ένα «σήμα κατατεθέν».

Στον κάθε επισκέπτη όμως, προβάλει επιβλητικό, συναρπαστικά όμορφο και έτοιμο να τον ταξιδέψει σε άλλες εποχές όταν το Κάστρο δέσποζε ως μια «οχυρωμένη πολιτεία».

Σήμερα, παρά την άριστη κατάσταση στην οποία διατηρείται, χρειάζεται επειγόντως ένα «φιλί ζωής», με επιπλέον περιποίηση, ανάπτυξη, φαντασία, δημιουργικότητα. Να ξαναφωτιστεί και μαζί του να «λάμψει» όλη η ιστορία που κουβαλάει στα τείχη του. Στοιχεία απαραίτητα για να αναδειχθεί η σπουδαιότητα της ύπαρξής του, ως ιστορικό μνημείο.

Να αποτελέσει έναν πολυχώρο πολιτισμού, με πληθώρα εκδηλώσεων (ήδη πραγματοποιούνται εκεί ορισμένες εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Ολύμπου). Να προσελκύσει ακόμη περισσότερους επισκέπτες, οι οποίοι θα γνωρίσουν την ιστορία του και μέσα από εκείνη και την ιστορία του τόπου μας.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

Το Κάστρο κτίστηκε από τον Λομβαρδό Σταυροφόρο Ρολάντο Πίκε ή Πίσκια (Rolando Pisscia ή Pice) κάπου μεταξύ των ετών 1204 και 1222, όταν μετά τη Δ΄ Σταυροφορία (1204) και την είσοδο των Φράγκων στην Ελλάδα, η Πιερία παραχωρήθηκε (ως τμήμα του Βασιλείου της Θεσσαλονίκης) στον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό. Επέλεξαν αυτή τη νευραλγική θέση, από την οποία ελέγχεται ο συντομότερος δρόμος που συνέδεε τη Μακεδονία με τη Θεσσαλία.

Περίπου το 1224 το Κάστρο του Πλαταμώνα κυριεύτηκε από τον Θεόδωρο Α΄ Κομνηνό το Δούκα και κατόπιν επέρχεται η οριστική άλωση από τους Οθωμανούς, οι οποίοι το διατηρούν στο ακέραιο. Η διατήρησή του από τους Τούρκους φαίνεται να οφείλεται στη στρατηγική σημασία του, δεδομένου ότι χρησίμευε ως βάση των επιχειρήσεών τους εναντίον των ανταρτών του γειτονικού Ολύμπου.

 Το 1770 καταλήφθηκε για μικρό χρονικό διάστημα από τους Έλληνες, όπως και το 1825 και 1878. Βομβαρδίστηκε από τον πλοίαρχο Σαχτούρη το 1897 και από τότε εγκαταλείφθηκε από τους Τούρκους.

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ

Στο Κάστρο συναντάμε τα 3 βασικά χαρακτηριστικά των μεσαιωνικών φρουρίων:

1. Πρώτος περίβολος,

Ο ευρύχωρος εξωτερικός τοίχος του Κάστρου έχει σχήμα πολυγωνικό, ενισχύεται από πύργους τοποθετημένους σε ακανόνιστα διαστήματα και διατηρείται σε καλή κατάσταση. Η είσοδός του βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά, όπου διακρίνεται και ερειπωμένο προτείχισμα ή ίσως πρόπυλο.

Το ύψος των τειχών φτάνει δεξιά από την είσοδο τα 9,5μ. και αριστερά τα 7,5μ., ενώ το πάχος κυμαίνεται μεταξύ 1,2 και 2μ. Μεταξύ των δύο πυλών της κεντρικής εισόδου υπήρχε επιπλέον πύργος, σήμερα κατεστραμμένος.

2. Δεύτερος περίβολος που αποτελεί και την ακρόπολη

Ο 2ος περίβολος έχει ύψος 6-7μ. και στη βορειοανατολική του γωνία υπάρχει ασυνήθιστος πύργος με τετράγωνη εξωτερική περίμετρο και κυκλική εσωτερική. Ο πύργος αυτός έχει βυζαντινού τύπου κεραμοσκέπαστο θόλο.

3. Κεντρικός πύργος

Στην βορειανατολική πλευρά υψώνεται ο μεγαλοπρεπής κεντρικό πύργος του αμυντικού συγκροτήματος με σχήμα οκταγωνικό, ύψους 16μ. και πάχους 2μ.

Η είσοδός του βρισκόταν, για λόγους ασφαλείας, σε ύψος 3,45μ. από την επιφάνεια του εδάφους, με πρόσβαση από ξύλινη σκάλα.

Διαθέτει ημικυκλικά παράθυρα, σε ένα από τα οποία υπάρχουν δύο ανοίγματα με κεντρικό κιονίσκο, με διακόσμηση από σταυρό πράγμα που πιθανόν να υποδεικνύει χρονολόγηση στην περίοδο που το Κάστρο επισκευάστηκε από το βυζαντινό Δεσποτάτο της Ηπείρου.

Στο χώρο του Κάστρου διατηρείται η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής (η μόνη από τις 5 που υπήρχαν εκεί παλαιότερα) η οποία κατά την Τουρκοκρατία είχε μετατραπεί σε τζαμί.

Το Κάστρο είναι ανοιχτό για το κοινό καθημερινά 8:00 με 15:00 και η είσοδος κοστίζει 2€. Πληροφορίες στο τηλ.: 23520 44470.

360city | Pieria

map hellas 210χ180

360city.gr

Επαγγελματικός & Τουριστικός Οδηγός Ν.Πιερίας. Βγες μπροστά από τον ανταγωνισμό, προβάλλοντας την επιχείρησή σου στο μεγαλύτερο online directory επιχειρήσεων στην Πιερία.

Home

Εταιρία:  360 CITY

Κινητό:  +30 6974940581

Κινητό:  +30 6949099516

E-mail:  info@360city.gr

Ιστοσελίδα:  https://360city.gr

Copyright Pieria Guide © 2018 360city.gr | Όλα τα δικαιώματα κατοχυρωμένα | Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του 360city.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.